LİSE 1 (9.SINIF) BİYOLOJİ DERSİ ÜNİTE:1-2000’Lİ YILLARIN B

Biyolojinin Önemi ve Geleceği


İnsan biyokültürel ve sosyal bir varlıktır. Bu nedenle insanın başlıca gereksinimi iki grupta toplanabilir.

1. Fizyolojik Gereksinimler: Vücüdun büyümesi ve dokuların onarımı için beslenme, barınma, korunma, üreme ve dinlenme gibi durumlardır.
2. Sosyal ve Psikolojik Gereksinimler: Sevme, sevilme, üstün olma, yaşama güvencesine sahip olma, toplumda bir yer (statü) edinme gibi durumlardır.
Fizyolojik gereksinimler, insanın bir canlı olarak sağlıklı yaşamasını; sosyal ve psikolojik gereksinimleriyle toplumda rahat ve başarılı olmasını sağlamaya yöneliktir.

Bilimsel ve Teknolojik gereksinimler;
* Temizlik için kullanılan deterjanların pahalı ve zararlı etkiye sahip olması.
* elektronik endüstrisinde temizlik için kullanılan HCl'nin zararlı etkisi,
(-Yüksek enerjli lazer kullanılması çevreye zarar vermekten koruyor)


Biyolojinin Önemi

İnsan gereksinimlerini karşılamakta kullandığı bilgi ve becerileri elde etmek için çevreye başvurmak yerine, eğitim köprüsünden yararlanarak istediği bilime ulaşır. Fizik, kimya, biyoloji gibi doğa bilimlerinin en ilgi çeken ve diğerlerine temel oluşturanı da biyolojidir.
Biyolojinin öneminin giderek artmasının nedeni; çevre sorunları, biyolojik ıslah yöntemleri, biyoteknolojik çalışmalar ve tıp alanındaki gelişmelerdir.
Örnek: Çevre sorunlarından fosil yakıtları ve getirdiği problemler.

* "Tatlı Sorgun" bitkisinden yakıt olarak yararlanılmaktadır. (Kolonisi fazla ve kükürt miktarı az)
* AZ EMEKLE ÇOK VERİM ALABİLMEK
* SAĞLIK TURİZMİ
* ORMANLAR (YEŞİL ALANLARIN KORUNMASI > EROZYON vb.)
* Yetersiz ve dengesiz beslenme
* Kalıtsal hastalıklar, akraba evlilikleri
* Aile planlaması

Sonuç Olarak; Biyoloji bilgisine sahip olmanın bireyin yaşamına getireceği kolaylıklar ve yararlar aşağıdaki gibi özetlenebilir.
* Kendisini ve çevresini daha iyi tanır.
* Bilinçli yaşar ve sağlığını korumaya çalışır.
* Geleceğe umutla bakar
* Biyolojik zenginlikleri tanır ve onlardan yeterince yararlanmaya çalışır.
* Canlı yapısını ve özelliklerini öğrenir.
* Araştırma duygusunu ve kişiliğini geliştirip toplum içinde daha iyi bir yer edinir.
* Alışverişlerinde ekonomik davranmasını bilir.


Biyolojinin Geleceği



Biyolojik çalışmalar, giderek genetik, moleküler biyoloji ve biyokimya gibi alt bilimler üzerine yoğunlaştırılıyor.
* Önemli çalışmalardan biride KOLONLAMA dır.
- Önümüzdeki yüzyılın başında şu gelişmelerin olması beklenmektedir:
* Kalıtsal hastalıklara neden olan genler (kanser, g. tansiyon, düşük tansiyon vb.)
* Canlının ömür uzunluğunu kalıtsal olarak kanıtlayan genlerin kontrol altına alınması.
* Bir canlıda önemli bir özelliği ortaya çıkaran genler, diğer canlıların kalıtsal yapısına eklenerek bazı eksikliklerin tamamlanması.
* Bitki ve hayvan ıslahı, birçok maddenin sentezinin mikroorganizmalara yaptırılabileceği.
* Genlerdeki değişikler sonucu yeni hayvan ve bitki türlerinin ortaya çıkması sağlanacaktır.
* Yenilenme > Doku ve organ nakli vb.
* Gen haritaları vb.

 

Biyolojinin Önemi:

Canlıların yaşamlarının her evresinde bilinçli ve sağlıklı yaşa­ma, ekonomik gelişmeyi sürekli kılma, çevreyi bozulmadan koruma, üretimin kalitesini ve miktarını artırmada biyoloji bili­mi önemli yer futar.

Doğanın bilinçsiz kullanılması, insan ve diğer canlıların yaşa­mını tehlikeye sokar. Çevre kirliliği, erozyon, madde kaybı, yeşil alanların azalması, hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme biyolojik zenginliklerin ortadan kalkması önemli sorunlardır.

Biyoteknoloji alanındaki çalışmalarla, atık maddeleri temel yapılarına kadar parçalayabilen mikroorganizmalar kullanıla­rak daha temiz bir çevre oluşumu sağlanabilecektir.

Biyoloji; uygulama alanları olan tıp, tarım, hayvancılık, orman­cılık, endüstri ve diğer alanlardaki çalışmalar sayesinde gele­ceğin bilim dalı olmuştur. Biyoloji bilimi ile bireyin kendisini ve çevresini tanıması, çevreyi koruma bilinci kazanması hedef­lenmiştir.

Biyoloji bilimine önem verilmemesi sonucu ortaya çıkan so­runlar:

1.  Çevrenin Bozulması İle İlgili Sorunlar:

Erozyon, sulak alanların kuruması, deniz, göl ve derelerin kir­lenmesi, orman ve meraların tahrip edilmesi, birçok canlı çe­şidinin yok olması ile biyolojik dengenin bozulması, doğal kaynakların bilinçsiz kullanılması ve tahrip edilmesidir.

2.  Sağlık İle İlgili Sorunlar:

Yanlış ve sağlıksız beslenmeden oluşan rahatsızlıklar, çevre kirlenmesi ile vücudun sağlığının bozulması, akraba evlilikle­rinden oluşan anormalliklerin artması, kalıtsal bozulmalarla sağlıksız nesillerin oluşmasıdır.

3.  Ekonomi İle İlgili Sorunlar:

Kültür bitki ve hayvanları ile ıslah çalışmalarının yapılmama­sı, tarım ve hayvancılığın bilinçsiz yapılmasıdır.

4.  Sosyal Yapı İle İlgili Sorunlar:

Çevrenin bozulması ile çocukların bedensel ve ruhsal yönden yetersiz yetişmesi, bireylerin yaşanabilir alanların azalması ile göçe zorlanmasıdır.


 

Biyolojinin Geleceği:

Önümüzdeki yüzyılda şu gelişmelerin olması beklenmektedir.

Kalıtsal hastalıklara neden olan genler, döllenme sırasında    sağlamları ile değiştirilerek kanser, yüksek ve düşük tansiyon,       cücelik v.s. hastalıklar önlenebilecektir.

Genetik bilimindeki gelişmelerle insanın ömrünün uzunluğu   artırılabilecektir. Doku ve organ nakilleri ile sağlıklı yaşam im­kanı artacaktır. Kopyalama yöntemiyle istenen özellikteki bi­ reylerin devamlılığı, böylece sağlıklı nesillerin oluşması sağ­lanabilecektir.

Bir canlıda önemli bir özelliği açığa çıkaran gen ve genler, başka bir canlının kalıtsal yapısına eklenerek bazı eksiklikler giderilebilecektir. Örneğin; C vitamini karaciğerde sentezletti-rileceği için vitamin olmaktan çıkacaktır.

Gen değişmeleri ile yeni özelliklere sahip bitki ve hayvanlar oluşacaktır. Bitki ve hayvan ıslahındaki gelişmelerle verim ar­tırılacaktır.

Birçok maddenin sentezi veya artıkların ayrıştırılması mik­roorganizmalarla sağlanacaktır.

Ülke savunmasında birçok mikroorganizma kullanılarak bi­yolojik savaş alanında çalışmalar artacaktır.

Biyoteknoloji yöntemleri kullanılarak birçok ilaç ucuz ve hız­lı olarak üretilebilecektir.

Alg, bakteri, maya ve küflerin büyük miktarda üretilip kuru­tulması ile (tek hücre proteini) hazır yemeklerde katkı madde­si olarak kullanımı artacaktır.

Diğer gezegenlerde ekolojik alanların yapılmasıyla ilgili ça­lışmalar hızlanacaktır.

 

Biyoloji bilimindeki gelişmelerin insanlığa katkıları

Biyoloji bilimindeki  gelişmelerin insanlığa katkıları:

Günümüzde bir çok ülke seralarında tozlaşma görevi Bombus terresteris denen arılara yaptırıyor. Verimi artırdı.

Biyoteknolojik yöntemlerle:

Tıbbi bitki ve hayvanların üretimi

Antibiotik

Aşı

İnterferon

Çeşitli pestisitlerin üretimi

İnsanda zararlı genlerin ayıklanması yapılmaktadır.

Gen teknolojisinin sağladığı imkanlarla tıpta:

Aşılama yapılmadan da vücudun antikor ürete bilmesi sağlanır. Böylece vücut aşılarla vücuda verilen virüslerin yan etkilerinden korunur.

Lösemi ve hemofil hastalıklarının teşhis ve tedavisinde kullanılan enzimler kolaylıkla üretilebilmekte.

ÖRN: Hemofili: Kanın pıhtılaşmasında etkili olan faktör VIII ve X’un kalıtsal olarak üretilememesi sonucu ortaya çıkan kanın pıhtılaşmaması hastalığıdır. Önceleri kanın pıhtılaşması için gerekli olan bu faktörler kandan temin ediliyordu. Ancak bu durumda hepatit C ve HIV’ın kan yoluyla hastaya bulaşma ihtimali vardı. Özellikle yüksek ısıya dayanıklı olan prionlar çok tehlikeliydi. Örneğin Jakob-Crautzfeld (deli dana) hastalığı. Bu faktörleri sentezleyen genlerin bakterilere transferi ile problem çözülmüştür.

Bakteri DNA’sı yardımıyla hormonlar üretile bilmektedir:

Diabet hastalığı tedavisinde kullanılan insülin

Cücelik tedavisinde kullanılan büyüme hormonu: Bu hormon eskiden kadavraların hipofiz bezlerinden elde edilmekteydi.

Biyolojik savaş: Zararlı canlı türleri ile mücadelede bu canlıya zarar veren canlı türlerinin etkin kullanımıdır.

Daha ucuz ,kolay ve verimlidir.

Bazı bakteri türleri kullanılarak böceklere karşı dirençli domates, tütün, pamuk gibi bitkiler elde edilmiştir.

Tek hücre proteini: Alg, bakteri, maya ve küflerin büyük miktarlarda üretilmesinden  ve bu canlı türlerinin kurutulmasından oluşan biokütleye verilen addır.

İnsanlar besinlerinde katkı maddesi olarak kullanılır.

İlerde besin problemi bu yola çözüle bilecek.

Örn:Yonca bitkisine aminoasit sentezine yardımcı olan bir gen aktarılarak bitkinin protein değeri yükseltilmiştir.

Genetik ikiz:Bir canlının vücut hücresinin çekirdeğinin, aynı tür başka bir canlıdan alınan yumurta çekirdeği ile değiştirilerek yerleştirilmesi sonucu canlının kopyasının elde edilmesidir. Bu iki canlının fiziksel özellikleri aynıdır. Ancak biyolojik özellikleri aynı mı?

İnsan genomu projesi: İnsandaki yaklaşık yüz bin genin diziliminin saptanarak arşivlenmesidir. Bu sayede kanser, kalıtsal hastalıklar gibi bir çok hastalığın çözümüne ulaşıla bilecek, hücrenin konuşma dili anlaşılabilecektir.

Örn: Tatlı sorgun bitkisi,

–Yakıt olarak yararlanılır.

-Normal kömüre göre dört kat daha fazla ısı verir.

-Kükürt oranı düşük olduğu için çevreye daha az zarar verir.

-Verimsiz topraklarda bile kolayca yetişmektedir.

Transplantasyon ( organ nakli )

İnsan ve sperm yumurtasından zararlı genlerin nasıl ayırt edilebileceği  bulundu. Böylece bazı kalıtsal hastalıklar yumurtaların döllenmesinden önce değiştirilecek genlerle  yok edilebilecek.

Öğrenme ve hatırlamanın artırılması için kullanıla bilecek ilaçlar araştırılıyor.

Sirke sineğinin genleri değiştirilerek ömürleri uzatıldı. Diğer canlılar içinde denemeler yapılıyor.

 Yapay insan derisi üretildi. İnsandan alınan 1cm2 lik deri özel besi ortamı içerisinde , 10 gün de 1 m2 alanı kaplayacak kadar ürüyor. Bundan sonra yara yada yanık izi kalmaması hedefleniyor.

Gebelik süresi ortalama 20 hafta olan bir keçi yavrusu 17. haftada keçinin rahminden alındı. Yapay rahime konularak gelişmesi tamamlandı. Yapay uterus içerisinde prematüre ( erken doğan ) bebeklerin geliştirilmesi hedefleniyor.
 

1.BİYOLOJİNİN ÖNEMİ

 

Doğumdan ölüme  kadar yaşamın her evresinde bilinçli ve sağlıklı yaşama , ekonomik gelişmeyi sürekli kılma , çevreyi bozulmadan tutma , üretimin kalitesini ve miktarını arttırmada biyoloji bilimi önemli yer tutar.

Temel bilim olan biyoloji, canlı ve doğa ile ilgili her konuyu içine almaktadır, bu bakımdan araştıran , düşünen insana sınırsız sayıda çalışma olanağı sağlar. Burada başarılı olmanın en önemli en önemli sırrı, düşünerek doğayı izlemektir. Doğanın bilinçsiz kullanılması, insan ve diğer canlıların yaşamı için tehlikeli sonuçlar ortaya çıkarır. Çevre kirlenmesi, erozyon, madde kaybı, yeşil alanların azalması, hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme, biyolojik zenginliklerin ortadan kalkması bu sorunların başında gelir.

Biyoteknoloji alanındaki çalışmalarla, atık maddeleri temel yapılarına kadar parçalayabilen mikroorganizmalar kullanılarak daha temiz bir çevrenin yaratılması sağlanacaktır.

 

Biyoteknolojik üretimde en etkin görev mikroorganizmalarındır.

 

Biyoteknolojinin amacı, bir canlının belirli özelliklerini şifreleyen genetik bilginin bir başka canlıya nakledilmesidir. Böylece nakledilen bilginin gereği, ikinci canlı tarafından yerine getirilir. DNA molekülünün yapısı üzerinde yapılan bu değişiklikle amaca yönelik üretim yapılır.

Biyoloji; uygulama alanları olan tıp, tarım, hayvancılık, endüstri ve diğer alanlardaki çalışmalar sayesinde, insanların geleceğe daha umutla bakmalarını sağlayan geniş bir bilim dalı olmuştur.

 

Toplumun ve özellikle bireyin kendisini tanıması, uygar ve bilinçli bir yaşam tarzını günlük gereksinmelerinde kullanabilmesi, kişinin biyoloji bilgisine sahip olmasıyla gerçekleşir.

 

 

Biyoloji ile ilgili bilgilerin eksikliği, ne yazık ki başta çevrenin bozulması, önlenmesi mümkün olmayan sağlık sorunlarının ortaya çıkması, doğal kaynakların sürekli ve verimli olarak kullanılamaması, biyolojik zenginliklerden yeterince yararlanılamama gibi sorunları doğurmuştur.

 

 

BİYOLOJİ BİLİMİNE YETERİNCE ÖNEM VERİLMEMESİ SONUCUNDA ORTAYA ÇIKAN SORUNLAR:

 

*Çevrenin bozulması ile ilgili sorunlar.

 

Erozyon, sulak alanların kurutulması, suların kirlenmesi

Biyolojik çeşitliliğin azalması

Doğal kaynakların tahrip edilmesi

  

*Sağlıkla ilgili sorunlar:

 

Yanlış beslenmeye bağlı rahatsızlıklar

Akraba evliliğine dayalı anomalilerin artması

Sağlıksız soyların ortaya çıkması

 

*Ekonomi ile ilgili sorunlar:

 

Islah çalışmalarının yapılamaması

Üretimin arttırılamaması

 

*Sosyal yapıyla ilgili sorunlar:

 

Göçe sürüklenme

Bedensel ve ruhsal yetersizlikler.

 

 

2.      BİYOLOJİNİN GELECEĞİ

 

Önümüzdeki yüzyılın başında şu gelişmelerin olması beklenmektedir:

·         İnsan topluluklarında kalıtsal hastalıklara neden olan genler, döllenme sırasında sağlamlarıyla değiştirilecek kanser vb. hastalıklar önlenebilecektir.

·         Canlıların ömür uzunluğunu kalıtsal olarak denetleyen genler kontrol altına alınarak uzun bir yaşam sağlanacaktır.

·         Bir canlıda önemli bir özelliği ortaya çıkaran genler eklenerek fazladan bazı özelliklerin kazanılması sağlanacaktır.

·         Bitki ve hayvanların ıslahında olağanüstü atılımlar gerçekleşecek , verim arttırılacak, birçok maddenin sentezi mikroorganizmalara yaptırılabilecektir. Genlerdeki değişiklikler sonucu yeni hayvan ve bitki türlerinin ortaya çıkması sağlanacaktır.

·         Yenilenme mekanizması aydınlatılacağından kısmi doku ve organ yitirilmeleri yerine koyulabilecektir. Bunun için şimdiden organ bankalarında çeşitli organlar gerektiğinde kullanılmak üzere korunmaktadır.

·         Canlılardaki genlerin tümü kataloglanabilecek, bunlarla ilgili bankalar kurulacak.

 

3.    BİYOLOJİ BİLİMİNDEKİ GELİŞMELERİN İNSANLIĞA KATKILARI

 

Bireylerin ve gelecek kuşakların sağlıklın yaşaması biyoloji konusundaki bilinçlenme ile sağlanacaktır. Araştırmacılar bitki ve hayvanları ıslah etmiş , daha iyi meyve , daha fazla yumurta, daha çok et ve süt elde etmek için onların soylarını kültürel yöntemler kullanarak iyileştirmeye çalışmışlardır.

Günümüzde birçok ülke seralarda tozlaşma görevini bombus adı verilen arılara yaptırıyor. Bombus özellikle sebzecilikte yüksek verim elde etmek amacıyla hormon kullanan üreticilere bir çıkış , hatta kurtarıcı oldu. Arının taşıdığı çiçek tozları etrafa yayılarak seradaki domates ve çileklerdeki verimi arttırdı.

Büyüme hormonu eskiden sadece kadavraların hipofiz bezinden çok büyük zorluk ve masraflarla elde ediliyordu. Artık biyoteknolojik yöntemlerle çok miktarda ve ucuza elde edilebilmektedir. Biyoteknolojinin katkıları arasında insülini de sayabiliriz. İnsülin insanlarda şeker metabolizmasını düzenleyen bir hormon olup , pankreas hücreleri tarafından üretilir, dolaşıma katılır. Eksikliğinde ise şeker diyabet hastalığı ortaya çıkar. Bugün bakteri DNA’sı yardımıyla insülin hormonu bol miktarda ve ucuza üretilmektedir.

Alg, bakteri , maya ve küflerin büyük miktarda üretilmesinden ve bu canlı hücrelerin kurutulması sonucu oluşan biyolojik kütleye tek hücre proteini denilir.

 

Tek hücre proteini, insan besinlerinden çorbalarda, hazır yemeklerde, diyet yiyeceklerinde katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.

 

Ayrıca aroma kaynağı, vitamin kaynağı ve emülgatör destekleyicisi olarak da kullanılır. Tek hücre proteininin uygulama alanı gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Belki de tek hücre proteini gelecekte besin kaynağımızın önemli bir bölümünü oluşturacaktır. Dünyada nüfus artışının bugünkü hızıyla devam etmesi durumunda , besin kıtlığının yaşanabileceği , bilim adamlarınca kabul edilmektedir. Buna çözüm olarak bilim adamları tarımda biyoteknolojik uygulamaları önermektedir.

1997 Şubat ayında biyoloji alanında yeni bir gelişme kaydedilmiştir. Bir araştırmacı memeli bir hayvanın (koyun) kopyasını yapmayı başarmıştır. Koyundan alınan bir vücut hücresinin çekirdeği , başka bir koyuna ait çekirdeği alınmış bir yumurtaya yerleştirilerek yeni bir koyuna yaşam verilmiştir. Dolly adı verilen kuzu orijinal DNA sahibi koyunun kopyasıdır. Bu iki koyun aynı özellikleri taşımalarına  rağmen , aynı biyolojik özellileri taşıyıp taşımadıkları belli değildir.

Kalıtsal hastalıkların kökenini anlamamız ve tedavi edebilmemiz, ancak insan genomunu tam olarak çözebilmemizle mümkün olacaktır.

Genetik mühendisliği bu konuda ilk adımı atmıştır. 1990 yılında ABD ve Avrupa ülkelerinin de aralarında bulunduğu “İnsan Genomu Projesi”  adı altında büyük bir çalışma başlatılmıştır. Bu proje insandaki yaklaşık yüz bin genin diziliminin saptanmasını hedefliyor. Ayrıca kalıtsal hastalıkların ve daha bilemediğimiz birçok özelliğin ya da kusurun nedenlerini ve çözümlerini bulmamıza ışık tutacaktır.

Yorum Yaz